آیا پنل خورشیدی باتری دارد؟

حتما برای شما هم سوال شده است آیا پنل خورشیدی باتری دارد؟ در پاسخ می توان گفت خیر، خود پنل خورشیدی به‌تنهایی هیچ باتری یا امکان ذخیره‌سازی انرژی ندارد. پنل خورشیدی فقط در حضور نور خورشید برق تولید می‌کند و اگر همان لحظه مصرف نشود، انرژی تولیدی هدر می‌رود. برای ذخیره برق تولید‌شده و استفاده در زمان‌هایی که خورشید نمی‌تابد (مثلاً شب یا هوای ابری)، باید از باتری‌های مجزا در سیستم خورشیدی استفاده کرد. در ادامه با پترو صدر نماینده برند HT در ایران همراه باشید تا نقش باتری در سیستم‌های خورشیدی را بررسی کنیم و توضیح دهیم که در چه شرایطی به باتری نیاز دارید.

پنل خورشیدی به‌تنهایی باتری ندارد

یک پنل خورشیدی (ماژول فتوولتائیک) فقط وسیله‌ای برای تبدیل نور خورشید به برق (جریان مستقیم DC) است. این پنل‌ها هیچ بخش داخلی برای ذخیره برق ندارند و به‌محض تابش خورشید شروع به تولید برق می‌کنند. اگر این برق تولیدی فوراً مصرف نشود یا به باتری منتقل نگردد، به دلیل نبود ذخیره‌ساز از دست خواهد رفت. بنابراین خود پنل خورشیدی باتری درونش ندارد و برای استفاده‌ی موثر از انرژی خورشیدی، نیازمند تجهیزات مکمل هستیم.

در یک سیستم خورشیدی ساده، اجزای اصلی عبارتند از پنل‌ها، اینورتر (مبدل برق DC به AC) و در صورت نیاز باتری و شارژکنترلر. پنل خورشیدی به‌تنهایی نمی‌تواند برق پایدار و قابل استفاده‌ی وسایل برقی را تأمین کند؛ چرا که برق تولیدی آن DC است و همچنین تولید آن متناوب (فقط روزها) می‌باشد. به همین دلیل معمولاً یا باید سیستم را به شبکه برق وصل کنیم تا اضافه تولید را به شبکه بدهیم و کمبود را از شبکه بگیریم (سیستم متصل به شبکه)، یا از باتری برای ذخیره و تأمین انرژی در ساعات بدون خورشید استفاده کنیم.

مثال کاربردی: تصور کنید در طول روز آفتابی پنل‌های خورشیدی شما ۱۰ کیلووات‌ساعت برق تولید کنند، اما خانه‌ی شما فقط ۵ کیلووات‌ساعت از آن را همان موقع مصرف کند. اگر باتری نداشته باشید و به شبکه برق هم وصل نباشید، آن ۵ کیلووات‌ساعت اضافی بلااستفاده از بین می‌رود. اما با حضور یک باتری خورشیدی می‌توانید این انرژی اضافه را ذخیره کرده و شب هنگام برای روشنایی یا وسایل دیگر از آن بهره ببرید.

سیستم‌هایی که از باتری در پنل خورشیدی استفاده می‌کنند

همهٔ سامانه‌های خورشیدی الزاماً باتری ندارند. در واقع سه نوع اصلی سیستم برق خورشیدی وجود دارد که نقش باتری در آن‌ها متفاوت است:

سیستم خورشیدی مستقل از شبکه (Off-Grid)

سیستم آفگرید کاملاً از شبکه برق سراسری جداست. در این نوع سیستم‌ها باتری قلب تأمین انرژی محسوب می‌شود، چون تنها منبع ذخیره برق تولیدی روزانه برای مصرف در زمان‌های بدون تابش خورشید است. یک سیستم خورشیدی آفگرید معمولاً شامل پنل‌های خورشیدی، یک یا چند باتری ذخیره‌ساز، شارژ کنترلر (برای مدیریت شارژ باتری) و اینورتر می‌باشد. انرژی خورشیدی تولید‌شده در طول روز توسط پنل‌ها، ابتدا وسایل را تغذیه می‌کند و مازاد آن به باتری‌ها منتقل و ذخیره می‌شود تا در شب‌ها یا روزهای ابری مورد استفاده قرار گیرد. بدون باتری، زندگی خارج از شبکه عملاً ممکن نیست زیرا هیچ منبع پشتیبانی برای تأمین برق شبانه وجود ندارد.

مثال: فرض کنید در کلبه‌ای کوهستانی بدون دسترسی به برق شهری زندگی می‌کنید. تنها راه تأمین برق، نصب سیستم خورشیدی آفگرید است. پنل‌ها در روز برق تولید می‌کنند و یخچال و روشنایی را فعال نگه می‌دارند. انرژی اضافه نیز در باتری ذخیره می‌شود تا شب هنگام برای روشنایی و وسایل ضروری از آن استفاده کنید. اگر باتری نباشد، با غروب خورشید عملاً برقی نخواهید داشت.

سیستم خورشیدی متصل به شبکه (On-Grid) با باتری پشتیبان (Hybrid)

سیستم‌های هیبرید ترکیبی از دو حالت متصل و مستقل هستند. در یک سیستم خورشیدی متصل به شبکه‌ی معمولی، باتری وجود ندارد و اضافه برق مستقیماً به شبکه فروخته یا تزریق می‌شود و هنگام کمبود هم از شبکه برق گرفته می‌شود. اما در سیستم هیبرید، علاوه بر اتصال به شبکه، یک باتری پشتیبان نیز در اختیار دارید.

این سیستم‌ها از اینورترهای هیبریدی استفاده می‌کنند که می‌توانند همزمان به شبکه و باتری متصل شوند. در شرایط عادیِ وجود برق شبکه، رفتارشان شبیه آنگرید است؛ اما هنگام قطعی برق شبکه، اینورتر هیبریدی به‌طور خودکار وسایل برقی شما را از طریق باتری و انرژی خورشیدی تغذیه می‌کند و عملاً نقش یک UPS بزرگ را ایفا می‌کند. به همین دلیل به سیستم هیبرید گاهی “سیستم متصل به شبکه با پشتیبان” هم می‌گویند.

مزیت مهم هیبرید این است که هم از صرفه‌جویی و درآمد فروش برق به شبکه بهره‌مند می‌شوید و هم در مواقع اضطراری برق پشتیبان دارید. البته اضافه شدن باتری و تجهیزات مرتبط، هزینه اولیه و نگهداری را بالاتر می‌برد که در بخش‌های بعدی توضیح خواهیم داد. هیبرید مناسب افرادی است که به شبکه برق دسترسی دارند ولی مثلاً با قطع برق‌های مکرر مواجه‌اند یا می‌خواهند در مواقع اضطراری برق حیاتی خانه (مثلاً یخچال، سیستم امنیتی یا تجهیزات پزشکی) بدون وقفه تأمین شود.

یوپی‌اس خورشیدی (Solar UPS)

یوپی‌اس خورشیدی در واقع یک سیستم برق اضطراری کوچک مبتنی بر خورشید است. ساختار آن شامل سه جزء اصلی یعنی اینورتر، باتری و شارژکنترلر است. عملکرد آن شبیه UPS‌های معمولی است با این تفاوت که منبع شارژ باتری علاوه بر برق شهر، پنل خورشیدی نیز هست. در یک Solar UPS، باتری توسط پنل خورشیدی (از طریق شارژکنترلر) شارژ می‌شود و زمانی که برق شبکه قطع شود، اینورتر به‌طور آنی برق DC ذخیره‌شده در باتری را به AC تبدیل کرده و وسایل متصل (کامپیوتر، روشنایی، مودم و غیره) را روشن نگه می‌دارد. به همین خاطر استفاده از یوپی‌اس خورشیدی می‌تواند پایداری تامین برق را مستقل از شرایط آب‌وهوا یا خاموشی شبکه تضمین کند.

یوپی‌اس خورشیدی بیشتر برای کاربردهای مقیاس کوچک یا پشتیبانی بخشی از مصرف استفاده می‌شود. به عنوان مثال، در یک دفتر کار می‌توانید یک UPS خورشیدی نصب کنید تا در طول روز با پنل‌ها باتری آن شارژ شود و در صورت قطعی برق، حداقل کامپیوترها و مودم اینترنت برای چند ساعت روشن بمانند. این سیستم‌ها معمولاً توان محدودی دارند اما راهکاری مفید برای مناطقی با قطعی برق مکرر یا برای تامین برق اضطراری تجهیزات حساس هستند.

انواع باتری‌هایی که در سیستم‌های خورشیدی استفاده می‌شوند

در سیستم‌های خورشیدی از انواع مختلفی باتری استفاده می‌شود، اما رایج‌ترین آن‌ها دو خانواده اصلی هستند: باتری‌های سرب-اسیدی (شامل AGM و ژل) و باتری‌های لیتیوم-یون. انتخاب نوع باتری به عوامل مختلفی مانند بودجه، نیاز انرژی، فضای در دسترس و میزان نگهداری مورد نظر بستگی دارد. در ادامه، انواع مهم باتری خورشیدی را معرفی کرده و مزایا و معایب کلی هر کدام را توضیح می‌دهیم:

باتری‌های لیتیوم-یون

باتری‌های لیتیوم-یون (Li-ion) جدیدترین فناوری در ذخیره‌سازی انرژی خورشیدی هستند و بالاترین کارایی و طول عمر را در بین گزینه‌های موجود ارائه می‌دهند. این باتری‌ها چگالی انرژی بالایی دارند (در حجم و وزن کمتر، انرژی بیشتری ذخیره می‌کنند) و می‌توانند به‌دفعات عمیق دشارژ و شارژ شوند بدون آن‌که به سرعت دچار افت ظرفیت شوند.

طول عمر مفید یک باتری لیتیومی معمولاً در حدود ۱۰ سال یا بیشتر (بسته به کیفیت ساخت و عمق دشارژ روزانه) است. برای مثال بسیاری از باتری‌های لیتیوم فسفات آهن (LiFePO4) تا ۴۰۰۰ چرخه شارژ-دشارژ (معادل حدود ۱۰ سال استفاده روزانه) را به‌خوبی تحمل می‌کنند. از مزایای دیگر آن‌ها بی‌نیاز از نگهداری خاص بودن است؛ بر خلاف برخی باتری‌های سرب‌اسیدی، نه نیازی به افزودن آب مقطر دارند و نه گاز خطرناکی آزاد می‌کنند.

البته این مزایا با قیمت بالا به‌دست می‌آید. باتری‌های لیتیمی گران‌ترین گزینه در بازار هستند؛ به طوری که در بسیاری موارد هزینه پک باتری لیتیومی ممکن است از هزینه کل پنل‌های خورشیدی بیشتر شود. نکته دیگر حساسیت این باتری‌ها به دمای بسیار بالا یا بسیار پایین است؛ هرچند سیستم‌های مدیریت باتری (BMS) معمولاً این موارد را کنترل می‌کنند. همچنین مباحث ایمنی (احتمال آتش‌سوزی در اثر آسیب شدید فیزیکی یا شارژ نادرست) و بازیافت آن‌ها چالش‌هایی دارند که البته با استانداردهای ایمنی و برنامه‌های بازیافت قابل مدیریت هستند. در مجموع، اگر هزینهٔ اولیه برایتان مشکلی ندارد و به دنبال بهترین کارایی و طول عمر هستید، باتری لیتیم-یون گزینه ایده‌آلی است.

باتری سرب-اسیدی AGM

باتری‌های AGM (مخفف Absorbent Glass Mat) از نوع سیلد اسید (VRLA) هستند. در این باتری‌ها الکترولیت اسیدی در داخل مات‌های فایبرگلاس جذب شده و محبوس است؛ بنابراین باتری کاملاً آب‌بندی بوده و نشتی ندارد. مزیت اصلی AGM قیمت نسبتاً مناسب‌تر آن نسبت به سایر باتری‌های خورشیدی و نیز کارکرد قابل اعتماد در دماهای متنوع است. این باتری‌ها جریان‌دهی خوبی هم دارند؛ یعنی می‌توانند در صورت نیاز، توان لحظه‌ای بالایی (برای راه‌اندازی پمپ‌ها، موتور‌ها و …) تامین کنند. بسیاری از پک‌های باتری خورشیدی ارزان‌قیمت یا یوپی‌اس‌های خانگی از AGM استفاده می‌کنند چون با هزینه کمتر، نیاز پایه را برطرف می‌سازد.

معایب AGM: عمر چرخه‌ای این باتری‌ها معمولاً کمتر از باتری‌های ژل و لیتیوم است. در بهترین حالت (شرایط ایده‌آل شارژ/دشارژ و دمای معتدل) شاید حدود ۵ تا ۷ سال عمر مفید داشته باشند. عمق دشارژ قابل قبول در AGM حدود متوسط است (توصیه می‌شود برای دوام بیشتر معمولاً بیش از ۵۰٪ تخلیه نشوند مگر باتری‌های طراحی‌شده برای سیکل عمیق). هرچند AGM بدون نیاز به نگهداری روزمره است (نیاز به افزودن آب ندارد و گاز زیادی متصاعد نمی‌کند)، اما در دمای بسیار بالا عمر آن کاهش می‌یابد و در هوای بسیار سرد نیز ظرفیت موثر آن کم می‌شود. به طور خلاصه، AGM انتخابی اقتصادی برای سیستم‌های کوچک و متوسط است که هزینه پایین‌تر را بر عمر طولانی‌تر ترجیح می‌دهند.

باتری سرب-اسیدی ژل

باتری‌های ژل نیز جزو خانواده باتری‌های سیلد اسید هستند با این تفاوت که الکترولیت آن‌ها به صورت ژل در آمده است. این باتری‌ها برای کارکرد سیکل عمیق طراحی شده‌اند و می‌توانند تخلیه‌های عمیق‌تر را نسبت به AGM تحمل کنند، بدون اینکه به صفحات داخلی‌شان آسیب جدی برسد. بنابراین در کاربردهایی که نیاز به دشارژ تقریباً کامل باتری هست (مثلاً تامین برق چند روز ابری متوالی)، باتری ژل عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهد. همچنین باتری‌های ژل معمولاً عمر طولانی‌تری نسبت به AGM دارند (در شرایط استفاده صحیح و شارژ مناسب، گاهی ۷ تا ۱۰ سال یا بیشتر) و در دمای عملیاتی کمی خنک‌تر، بازدهی مطلوبی دارند.

نکته مهم در مورد باتری‌های ژل این است که باید با شارژکنترلر یا شارژر مناسبی شارژ شوند. نرخ شارژ بیش از حد یا جریان‌دهی خیلی بالا می‌تواند باعث ایجاد حباب در ژل و کاهش ظرفیت باتری شود. به عبارت دیگر، باتری ژل به مراقبت دقیق‌تری نیاز دارد تا حداکثر عمر خود را ارائه دهد. از نظر هزینه، باتری‌های ژل از همهٔ انواع سرب‌اسیدی گران‌تر هستند و نسبت به AGM قیمت بالاتری دارند. در عوض نیاز به هیچ نگهداری ندارند و حتی کمی ایمن‌تر هم هستند (چون ژل حرکت نمی‌کند و در صورت ترک خوردن محفظه هم اسید نشت نمی‌کند).

جمع‌بندی: اگر بودجه محدود دارید و مقدار مصرف آن‌قدر زیاد نیست، AGM گزینه مقرون‌به‌صرفه‌تری است. اما اگر می‌خواهید باتری سرب‌اسیدی شما بیشترین دوام ممکن را داشته باشد و عمق دشارژ بیشتری در اختیار بگذارد، سراغ باتری ژل بروید – البته با این پیش‌شرط که از یک شارژکنترلر مرغوب استفاده کنید تا عمر سرمایه گران‌بهای شما حفظ شود.

مزایا و معایب استفاده از باتری در سیستم‌های خورشیدی

به‌کارگیری باتری در یک سیستم خورشیدی اگرچه استقلال و قابلیت اطمینان را افزایش می‌دهد، اما هزینه‌ها و پیچیدگی‌هایی نیز به همراه دارد. در این بخش به طور خلاصه مزایا و معایب باتری را از دید یک کاربر عادی مرور می‌کنیم:

مزایای استفاده از باتری:

• دسترسی به برق در مواقع اضطراری: مهم‌ترین مزیت، داشتن برق پشتیبان در زمان‌هایی است که خورشید در دسترس نیست یا شبکه قطع شده است. با یک بانک باتری مناسب، خانه شما در هنگام قطعی برق هم روشن می‌ماند و وسایل حیاتی (مانند یخچال، سیستم امنیتی یا تجهیزات پزشکی) بدون وقفه کار می‌کنند.
• ذخیره انرژی برای استفاده در شب و هوای ابری: باتری به شما امکان می‌دهد انرژی اضافی تولید‌شده در روزهای آفتابی را ذخیره کرده و در شب‌ها یا روزهای کم‌نور مصرف کنید. این کار بهره‌وری سیستم را بالا می‌برد؛ چرا که هیچ بخشی از انرژی تولیدی هدر نمی‌رود. به خصوص در سیستم‌های بدون اتصال به شبکه، این تنها راه تامین برق شبانه است.
• کاهش وابستگی به شبکه و سوخت فسیلی: داشتن باتری یعنی شما می‌توانید تا حدی از شبکه برق بی‌نیاز شوید. این استقلال انرژی، به‌ویژه در مناطقی که شبکه ناپایدار است یا هزینه برق بالاست، بسیار ارزشمند است. همچنین باعث می‌شود سهم بیشتری از مصرف برق خود را از منبع پاک خورشیدی تامین کنید و ردپای کربنی خود را کاهش دهید.

معایب استفاده از باتری:

• هزینه اولیه بالا: اضافه کردن باتری (و تجهیزات مربوطه مثل شارژکنترلر و اینورتر مخصوص) می‌تواند سرمایه اولیه مورد نیاز برای سیستم خورشیدی را به شکل چشمگیری افزایش دهد. باتری‌های خورشیدی با ظرفیت بالا ارزان نیستند و گاهی به‌اندازه کل پنل‌ها هزینه برمی‌دارند.
• نیاز به نگهداری و عمر محدود: برخلاف پنل‌های خورشیدی که ۲۰-۳۰ سال عمر می‌کنند، باتری‌ها عمر محدودی دارند و پس از چند سال باید تعویض شوند. ضمن اینکه برای عملکرد بهینه، نیاز به مراقبت دوره‌ای دارند؛ مثلاً پایش سلامت باتری، تمیز کردن اتصالات و در مورد باتری‌های سرب‌اسید تر (Flooded) چک کردن سطح آب و اسید. این موارد یعنی اضافه شدن هزینه‌های جاری برای کاربر. به گفته‌ی منابع فنی، باتری در یک سیستم آفگرید معمولاً کوتاه‌ترین عمر را بین اجزا دارد و مجبورید آن را منظم جایگزین کنید که هزینه بسیار بالایی در بلندمدت ایجاد می‌کند.
• کاهش راندمان کلی سیستم: هر بار تبدیل و ذخیره انرژی با تلفات همراه است. وقتی برق خورشیدی در باتری ذخیره و بعداً استفاده می‌شود، مقداری از آن به صورت حرارت در باتری و اینورتر تلف می‌شود. از این رو بازده کل سیستم کمی افت می‌کند. همچنین باتری‌ها فضای فیزیکی اشغال می‌کنند و وزن قابل توجهی دارند؛ برای نصب آن‌ها نیاز به فضای مناسب (ترجیحاً خنک و دارای تهویه برای ایمنی) خواهید داشت. البته برای بسیاری از کاربران این موارد در مقابل مزایای باتری قابل قبول است.

هزینه‌ها و نگهداری باتری‌های خورشیدی

هزینه باتری: باتری معمولاً یکی از گران‌ترین اجزای یک سیستم خورشیدی است. برای برآورد، کافیست بدانید سیستم‌های آنگرید (بدون باتری) با همان توان تولیدی، گاهی ۳۰ تا ۵۰ درصد ارزان‌تر از سیستم‌های آفگرید (دارای باتری) تمام می‌شوند. علت، قیمت بالای خود باتری‌ها و لوازم جانبی مربوطه استgeosakht.ir. به عنوان مثال، یک باتری لیتیوم ۱۰ کیلووات‌ساعتی ممکن است ده‌ها میلیون تومان قیمت داشته باشد. حتی باتری‌های سرب‌اسیدی عمیق‌دشارژ نیز در ظرفیت‌های بالا هزینه‌ی قابل توجهی دارند. بنابراین افزودن باتری به پروژه خورشیدی، نیازمند سرمایه‌گذاری مالی بیشتری است.

عمر و تعویض: همان‌طور که اشاره شد، باتری یک قطعه مصرفی با طول عمر محدود است. پنل‌های خورشیدی معمولاً 25 سال یا بیشتر کار می‌کنند و اینورترها هم شاید 10-15 سال عمر کنند، اما عمر مفید باتری بسته به نوع آن از حدود ۵ سال (برای برخی باتری‌های سرب‌اسیدی اقتصادی) تا حدود ۱۰-۱۵ سال (برای باتری‌های لیتیوم‌-یون باکیفیت) متغیر است.

پس از این دوره، ظرفیت ذخیره‌سازی به‌شدت افت می‌کند و عملاً باید باتری را عوض کرد. این تعویض‌های دوره‌ای هزینه جاری مهمی است که باید در محاسبات لحاظ کنید. به بیان دیگر، وقتی یک سیستم باتری‌دار راه‌اندازی می‌کنید، باید یک صندوق برای تعویض باتری در آینده در نظر بگیرید. برخی منابع خاطرنشان می‌کنند که حتی اگر باتری ارزان‌تری بخرید، عمر کمتر و نیاز به تعویض زودتر ممکن است در بلندمدت آن را پرهزینه‌تر کند؛ برعکس، شاید یک باتری گران‌تر با عمر طولانی‌تر از نظر اقتصادی به‌صرفه‌تر تمام شود.

نگهداری (Maintenance): نوع باتری تعیین‌کننده میزان نگهداری است. باتری‌های مدرن لیتیومی و همچنین انواع سیلد اسید (AGM و ژل) را می‌توان بدون نیاز به سرویس مداوم دانست – فقط کافی است سیستم شارژ آنها درست تنظیم شود و هر چند وقت یک‌بار اتصالات و سلامت عمومی پک بررسی شود.

اما اگر از باتری‌های سرب‌اسیدی نوع قدیمی (اصطلاحاً تر یا غیرسیلد) استفاده کنید، نگهداری دشوارتر است: باید مرتب سطح آب باتری را چک و آب مقطر اضافه کنید، منافذ خروج گاز را تمیز نگه دارید و اتصالات ترمینال‌ها را رسوب‌زدایی کنید. در هر صورت کنترل دما نیز بخشی از نگهداری است؛ باتری‌ها را نباید در معرض گرمای شدید قرار داد، چون عمرشان کاهش می‌یابد. سرمای شدید هم توان خروجی‌شان را کم می‌کند.

از منظر ایمنی، باتری‌های بزرگ خورشیدی باید در محفظه‌های مناسب نگهداری شوند. برای سیلد اسید‌ها تهویه مختصری کافی است (چون گاز کمی آزاد می‌کنند)، اما باتری‌های سرب‌اسید تر حتماً نیاز به اتاقک دارای تهویه مناسب دارند تا گاز هیدروژن متصاعدشده خطرساز نشود. همچنین سیستم‌های حفاظت در برابر اضافه شارژ یا دشارژ عمیق (مانند فیوزها، قطع‌کن‌های ولتاژی و BMS باتری‌های لیتیومی) بخشی از ملزومات نگهداری ایمن هستند.

جمع‌بندی هزینه/سرویس: هزینه‌ی بالای باتری و محدودیت عمر آن دو عامل مهمی است که هر شخص علاقه‌مند به انرژی خورشیدی باید قبل از تصمیم‌گیری مد نظر قرار دهد. البته، توجه کنید که فناوری باتری در حال پیشرفت است و هرچند قیمت اولیه بالاست، اما در برخی موارد باتری‌ها می‌توانند صرفه‌جویی‌های دیگری ایجاد کنند (مثلاً با ذخیره برق در ساعات ارزان و مصرف در ساعات گران در کشورهایی که تعرفه زمان اوج/افت دارند). در ایران هم اگرچه ساختار تعرفه به این صورت نیست، اما مثلاً در مناطق با برق ضعیف یا بی‌اعتمادی به شبکه، هزینه کردن برای باتری می‌تواند آسایش خاطر و امنیت انرژی به همراه داشته باشد که برای برخی کاربران بسیار ارزشمند است.

آیا شما به باتری نیاز دارید یا نه؟ (راهنمای تصمیم‌گیری)

حال که با مزایا، معایب و هزینه‌های باتری آشنا شدیم، برگردیم به سؤال اصلی: آیا باید برای سیستم خورشیدی خود باتری تهیه کنیم یا نه؟ پاسخ وابسته به شرایط و اهداف شماست. در این بخش چند سناریوی متداول را بررسی می‌کنیم تا راحت‌تر تصمیم بگیرید:

• دسترسی به برق شبکه پایدار دارید و هدف شما صرفاً کاهش هزینه قبض یا درآمدزایی است: در این حالت لزومی به باتری نیست. یک سیستم متصل به شبکه (نت‌متریگ) بهترین و اقتصادی‌ترین انتخاب است. با حذف باتری، هزینه اولیه کمتر می‌شود و دردسر نگهداری باتری را هم نخواهید داشت. اگر هم قطعی برق به ندرت اتفاق می‌افتد، می‌توانید آن را نادیده بگیرید یا برای موارد اضطراری خیلی محدود، یک UPS کوچک جداگانه برای تجهیزاتی مثل کامپیوتر تهیه کنید.
• شبکه برق دارید ولی قطعی برق در منطقه شما زیاد اتفاق می‌افتد یا برق کیفیت پایینی دارد: اگر پایداری برق برایتان مهم است (مثلاً برای جلوگیری از خاموش شدن وسایل در قطعی‌های مکرر)، بهتر است به یک سیستم هیبرید (متصل به شبکه با باتری) فکر کنید. این سیستم به شما اجازه می‌دهد در زمان عادی از برق خورشیدی و شبکه استفاده کنید و مازاد را بفروشید، اما هنگام قطعی، باتری وارد مدار شده و خانه‌تان خاموش نمی‌ماند. هرچند هزینه بیشتری دارد، اما برای مناطقی که خاموشی زیاد است یا کسب‌وکارهایی که حتی چند دقیقه قطعی برق برایشان خسارت‌بار است، این هزینه توجیه‌پذیر خواهد بود.
• به شبکه برق دسترسی ندارید (یا قصد مستقل شدن کامل دارید): در این وضعیت چاره‌ای جز باتری ندارید. باید یک سیستم آفگرید کامل با ظرفیت باتری مناسب طراحی کنید. باتری در اینجا نقش حیاتی دارد و نبود آن به معنی محدود شدن برق به ساعات آفتابی است که عملی نیست. البته توصیه می‌شود در صورت امکان یک منبع پشتیبان مانند ژنراتور یا توربین بادی مکمل هم در نظر بگیرید تا در مواقع کمبود شدید خورشید، باتری‌هایتان تخلیه نشوند. استقلال از شبکه هزینه بالایی دارد (باتری و پنل بیشتری لازم است)، اما اگر در منطقه‌ای دور افتاده خانه دارید، این هزینه بهای خودکفایی در برق است.
• مصارف خاص یا ترکیبی: گاهی تصمیم به داشتن یا نداشتن باتری صرفاً اقتصادی نیست. مثلاً ممکن است شما در شهر زندگی کنید و عمدتاً به شبکه متصل باشید، اما یک بسته باتری کوچک اضافه کنید صرفاً برای روشنایی اضطراری و یخچال. یا برعکس، سیستم آفگرید دارید ولی در بخشی از سال که به شبکه دسترسی موقت دارید، از برق شبکه هم بهره ببرید. خوشبختانه سیستم‌های خورشیدی انعطاف‌پذیرند و می‌توان آن‌ها را متناسب با نیاز طراحی کرد. در هر صورت، اگر شبکه برق قابل اتکا در اختیار دارید، راه‌اندازی سیستم بدون باتری همیشه گزینه ارزان‌تر و کم‌دردسرتری است. باتری زمانی ارزشمند می‌شود که مزایای آن (برق حین قطعی، استقلال و …) برای شما در اولویت بالاتری نسبت به هزینه‌ها قرار بگیرد.

سخن آخر

پنل خورشیدی به‌خودی‌خود باتری ندارد و بسیاری از سیستم‌های خورشیدی خانگی اصلاً باتری به کار نمی‌برند. اما بسته به شرایط شما، افزودن باتری می‌تواند از یک انتخاب تجملی تبدیل به یک ضرورت شود. اگر پس از ارزیابی شرایط دیدید که شبکه برق پاسخگوی نیازتان است و هدفتان صرفاً صرفه‌جویی مالی است، بدون تردید سیستم متصل به شبکه (بدون باتری) را انتخاب کنید تا مقرون‌به‌صرفه باشد. اما اگر در منطقه‌ای با شبکه ناپایدار هستید یا تامین بی‌وقفه برق برایتان حیاتی است، سرمایه‌گذاری روی باتری‌های خورشیدی آرامش خاطر و اطمینان از تامین انرژی را به همراه خواهد داشت که ارزش هزینه‌ی اضافی را دارد.

در نهایت، پیشنهاد می‌شود قبل از تصمیم نهایی با یک کارشناس شرکت پترو صدر نماینده برند HT مشورت کنید. او می‌تواند با توجه به میزان مصرف شما، بودجه و شرایط برق منطقه، بهینه‌ترین پیکربندی (با یا بدون باتری) را پیشنهاد دهد تا بهترین بهره را از سرمایه‌گذاری در انرژی خورشیدی ببرید.

سوالات متداول آیا پنل خورشیدی باتری دارد؟